Fursadda Dahabiga ah ee Maalgashiga Beeraha
Soomaaliya, oo leh dhul ballaaran oo qiyaas ahan 8.2
Milyan oo Hector wax soo saarka ku Wanaagsan, laba webi (Jubba iyo Shabelle)
iyo cimilo ku habboon abuurka dalagyo kala duwan, waxay leedahay awood weyn oo
ay ku noqon karto xarun muhiim u ah wax soo saarka beeraha Bariga Afrika haddii
si sax ah loo maalgashado.
Maalgashiga beeruhu waa gelinta raasumaal, aqoon,
farsamooyin casri ah, iyo teknoolojiyad lagu horumarinayo wax soo saarka
beeraha iyo silsiladda qiimaha (Value Chain).
waxa uuna noqon karaa, Maalgalinta Beerista dalagyada
sida miraha iyo khudaar, Nidaamyada waraabka, Mashiinnada beeraha, Kaydinta iyo
qaboojinta dalagyada, Warshadaha farsamaynta cuntada, Ganacsiga iyo dhoofinta
wax soo saarka.
SababhaAy
Muhiim u Tahay Maalgashiga Beeraha
1. Sugnaanta Cuntada Marka wax soo saarka gudaha
kordho, waxaa yaraada ku tiirsanaanta cuntada dibadda laga soo dejiyo. Taasi oo
hoos u dhigta qiimaha cuntada, xoojiso amniga cuntada sido kale yaraysaa
khatarta ka dhalata suuqyada caalamiga ah.
2. Shaqo Abuur Hay'adda FAO waxay sheegtay in beeruhu
ay yihiin shaqo abuuraha ugu weyn waddamo badan oo soo koraya. Maalgashi kasta
oo lagu sameeyo beeraha wuxuu abuuri karaa shaqooyin cusub sida Beeraley, Injineerro
beeraha, Farsamayaqaanno, Darawallo, Ganacsato, Shaqaale warshadeed, Suuq-geyn
iyo dhoofin
3. Kobcinta Dhaqaalaha Beeruhu waxay kordhiyaan Wax
soo saarka guud ee dalka (GDP), Dakhliga qoysaska, Dakhliga dowladda, Lacagaha qalaad
ee kasoo gala dhoofinta. Dalalka sida Netherlands, Brazil, India iyo Vietnam
waxay muujiyeen in maalgashiga joogtada ahi uu beeraha ka dhigi karo Mishiin
dhaqaajiya dhaqaalaha.
Fursadaha
Maalgashi ee Soomaaliya
Soomaaliya waxay leedahay fursado badan oo aan weli si
buuxda looga faa'iidaysan.
1. Waxaa
ka mid ah Beerashada Sisinta oo ah dalag si weyn loogu dhoofiyo suuqyada Turkiga, Shiinaha, Imaaraadka iyo
Sacuudiga Qiimaheedu waa mid sare
marka loo eego dalagyo badan.
2. Beeraha
Liinta Gobollada Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe waxay leeyihiin
deegaan ku habboon beerista Liin macaane
iyo Liin dhanaan oo iyagana loo
dhoofin karaa dalalka Khaliijka.
3. Khudaarta
oo ay jirto baahi sii kordheysa oo loo qabo dalagyada sida Yaanyada, Basasha, Kabsarta,
Qajaarka, Kaabash iyo Basbaas Gaar ahaan magaalooyinka waaweyn ee dalka.
4. Dalagyada
Quudinta Xoolaha Dalagyada sida Alfalfa Sorghum iyo Galleyda quudinta oo iyagana
taageera kobaca xoolaha iyo digaagga.
Tiknoolajiyada
Casriga ah ee Beeraha
Mustaqbalka beeruhu wuxuu ku xiran yahay
teknoolojiyada, Qaar ka mid ah farsamooyinka casriga ah waxaa ka mid ah Smart
Irrigation nidaam waraabin oo isticmaala dareemayaal (sensors) si biyaha
beeqamiyo looguna isticmaalo inta dhirtu u baahan tahay, Solar Irrigation Tamarta
cadceedda ayaa maanta noqotay xal waara oo lagu shaqaysiin karo matoorrada
waraabka taaso yaraysaa isticmaalka shidaalka, dhimaysa kharashaadka, ilaalisa
deegaanka.
Isbeddelka
Cimilada iyo Maalgashiga Beeraha
Maalgashiga casriga ahi waa inuu la jaanqaadaa
isbeddelka cimilada, Waxaa muhiim ah Beerista dalagyo abaarta u adkaysta,
Kaydinta biyaha roobka, Isticmaalka waraabka dhibicda (Drip Irrigation), Dib u
beerista dhirta iyo Ilaalinta carrada.
Hababkan waxay kordhiyaan adkeysiga beeraha xilliyada
abaarta iyo fatahaadaha.
Caqabadaha
ka jira Maalgelinta Beeraha
Inkastoo ay jiraan fursado badan, haddana waxaa jira
caqabado ay ka mid yihiin Maalgelin xaddidan, Helitaanka deyn adag, Kaabeyaasha
waddooyinka oo aad u yar, Suuq-geyn aan nidaamsanayn, Khasaaraha dalagga kadib
goosashada oo aad u badan, Saameynta isbeddelka cimilada iyo Adeegyada fidinta
beeraha oo kooban.
Xallinta caqabadahas waxay u baahan yihiin iskaashi u
dhexeeya dowladda, ganacsatada, bangiyada, hay'adaha horumarinta, iyo bulshada.
Talooy
so jeedin
Kahor inta aan la bilaabin mashruuc beeraha ah waxaa
muhiim ah in: -
1. La
sameeyo daraasad suuq (Market Research) oo lagu jaan goynayo baahida dhabta ah
ee jirta iyo qiimaha goan.
2. La
diyaariyo qorshe ganacsi (Business Plan) ku dhisan mustaqbalka.
3. La
doorto dalagga ugu faa'iidada badan deegaanka tan waxay muhiim u tahay in Deegan
walbo dalag ku haboon lagu soo saaro iyado mesha ka sareysa tartanka suuqa
qimana u yeelaysa dalagyada sido kale in la isticmaalo abuur tayo leh.
4. La
hirgeliyo nidaam waraabin oo waxtar leh si loo yareeyo qasarinta biyaha.
5. La
helo caymis haddii uu jiro tan waxay dhalineysa in beeraleyda aysan niyad jabin
hadi ay qasaaro timado si ay u helan kab dag dag ah oo ay hore ugu wadan hamigoda
sugida aminiga cuntada.
6. La
sameeyo heshiisyo suuq-geyn ka hor goosashada tan waxay yareyneysaan in
dalagyadu suuqa ku haraan oo uu mesha ku halaabo.
7. La
isticmaalo teknoolojiyada casriga ah taas oo ka bilaabata Diyarinta dhulka ilaa
suuq geynta sido kale hirgalinta warshado lagu farsameyo dalgyada si loogu
isticmalo xiliyada jilaalka ama ay wax soo saarka yarado si loogu dheli tiro
qiimaha suuqa iyo helitaanka.
Gunaanad
Maalgashiga beeruhu ma aha oo keliya ganacsi faa'iido
leh ee waa maalgashi dhisa bulshooyin xooggan, kobciya dhaqaalaha dalalka,
abuura shaqooyin isla markaana xaqiijiya sugnaanta cuntada.
Soomaaliya waxay leedahay khayraad dabiici ah iyo
fursado badan oo weli aan si buuxda looga faa'iidaysan. Isku darka maalgashi,
aqoon, tiknoolajiyad casri ah, iyo siyaasado taageera wax soo saarka ayaa
horseedi kara in beeruhu noqdaan laf-dhabarta horumarka dalka.
"Hadaba Marka beeraha la maalgeliyo, waxaa la
maalgelinayaa mustaqbalka dhaqaalaha, cuntada, iyo nolosha jiilasha soo
socda."