Hagaha Casriga ah ee Beerashada Galleyda: 13-ka Hab ee Ugu Wanaagsan Beerashada Galleyda si Loo Helo Dalag Tayo Sare Leh

 

Galleydu waa dalag ka mid ah kuwa ugu muhiimsan dunida, waxaana lagu tiriyaa tiirka amniga cuntada ee dalal badan, gaar ahaan Afrika. Waxay kaalin weyn ka qaadataa quudinta dadka iyo xoolaha, sidoo kale waa wax soo saar ay isticmaalaan warshado badan oo sameeya bur, saliid, quudin xoolaad, iyo badeecooyin kale. Maadaama baahida galleydu ay sii kordhayso, waxaa muhiim ah in beeraleydu bartaan farsamooyin casri ah oo kordhinaya wax soo saarka iyo tayada dalagga.

Beerashada galleyda ma aha oo keliya in abuurka dhulka lagu rido. Waxay u baahan tahay qorsheyn wanaagsan, fahamka carrada, xulashada abuurka saxda ah, maaraynta biyaha, bacriminta, xakamaynta cayayaanka iyo cudurrada, goosasho sax ah, kaydin tayo leh, iyo suuq-geyn xeeladaysan.

Fahamka Galleyda

Galleyda (Zea mays) waa geed sanadle ah oo ka tirsan qoyska cawska (Poaceae). Waxay leedahay jirid adag, caleemo dhaadheer, xididdo xooggan, ubax lab iyo dheddig ah, iyo madax ay ku samaysmaan hadhuudhka.

Noocyada galleyda waxaa ka mid ah Galleyda cad (White Maize, Galleyda jaallaha ah (Yellow Maize), Galleyda macaan (Sweet Corn), Galleyda saloolka (Popcorn), Galleyda quudinta xoolaha (Feed Maize).

Carrada Ku Habboon Beerashada Galleyda

Nooca Carrada Galleydu waxay ugu fiican tahay: Carrada loamy, Carrada bacaad iyo dhoobo isku dheellitiran, Sido kale Heerka pH ee ugu habboon waa 5.8 ilaa 7.0, Haddii carradu aad u aashito badan tahay ama aad u alkaline tahay, geedku si fiican uma nuugo nafaqooyinka.

Nafaqooyinka Muhiimka ah galleydu waxay si gaar ah ugu baahan tahay: Nitrogen (N), Phosphorus (P), Potassium (K), Zinc, Sulfur, Magnesium iyo Calcium Waxaa habboon in la sameeyo baaritaanka carrada ka hor beerista.

Diyaarinta Dhulka

Diyaarinta wanaagsan waxay kordhisaa biqilka iyo koritaanka,

In laga saaro haraadiga ama haramaha geedaha hore ama dhagxaanta, Falo ama qodo dhulka, Jebi buuraha ciidda, Sameeyo safaf iyo in lagu daro digada dabiiciga ah, Digada si fiican u qudhuntay waxay hagaajisaa qaab-dhismeedka carrada waxayna kordhisaa awoodda ay biyaha ku hayso.

Xulashada Abuurka

Abuur wanaagsan waa saldhigga wax soo saarka, Dooro abuur Tayo sare leh, Biqilkiisu ka badan yahay 90%, U adkaysta cudurrada, Ku habboon deegaanka, Wax soo saar badan leh, Hana isticmaalin abuur dhaawacan ama muddo dheer kaydsanaa.

Beerista

Goorta la Beero Bilowga xilliga roobka Ama marka waraab joogto ah la heli karo Beerista hore waxay ka faa'iido badan tahay beerista daahday.

Habka beerista abuurka geli qoto dheer oo dhexdhexaad ah, adigoo ilaalinaya kala fogaanshaha geedaha iyo safafka si ay u helaan iftiin, hawo, iyo nafaqo ku filan.

Waraabinta

Galleydu waxay si gaar ah ugu baahan tahay biyo saddex marxaladood:

·         Biqilka: Biyaha ayaa fududeeya soo bixidda geedka.

·         Ubax-bixinta: Biyo yaraantu waxay si weyn u yarayn kartaa wax-soo-saarka.

·         Samaysanka hadhuudhka: Waa marxaladda ugu muhiimsan ee go'aamisa miisaanka iyo tayada hadhuudhka.

Bacriminta

Galleydu waxay isticmaashaa nafaqo badan, Waxaa la isticmaalaa:

·         Digada dabiiciga ah Waxay hagaajisaa carrada.

·         Bacriminta kiimikada Waxaa lagu daraa iyadoo lagu salaynayo baahida carrada.

·         Waxaa fiican in bacriminta loo qaybiyo dhowr jeer halkii mar keliya.

Haramaha (jaanka am unwanted plants)

Haramuhu waxay la tartamaan galleyda Waxayna geedka la qeybsadaan Biyaha, Nafaqada iyo Iftiinka

Waxaa lagu xakameeyaa iticmalka, Gacanta, Qodista, Mulching ama Sunta haramaha.

Cayayaanka

Cayayaanka ugu badan waxaa ka mid ah:

·         Fall Armyworm Wuxuu cuna caleemaha iyo ubaxa.

·         Stem Borer Wuxuu galaa jirridda.

·         Aphids Waxay nuugaan dheecaanka geedka.

Waxaa looga hortagi karaa Kormeer joogto ah, Dalag wareejin, Isticmaalida noocyo adkaysi leh iyo Adeegsiga sunta cayayaanka marka loo baahdo

Cudurrada

Cudurrada ugu badan waxaa ka mid ah Leaf Blight, Rust, Smut iyo Root Rot.

Waxana looga hor tagi kara ama lagu yareyn karaa in la isticmaalo abuur caafimaad qaba, In lagu dadaalo Nadaafadda beerta iyo Bacrimin dheellitiran.

Waqtiga Goosashada

Galleyda waa diyaar marka Caleemuhu qallalaan, Madaxyadu adkaadaan, Hadhuudhku yeesho qoyaan hoose, Goosashada waqtigeeda waxay yareysaa khasaaraha.

Hababka Kaydinta

Ka dib goosashada Si fiican u qalaji, Kala saar hadhuudhka dhaawacan, Ku Shub jawaano nadiif ah, Ku kaydi meel qalalan oo hawo leh, Ka ilaali jiirka iyo cayayaanka.

Kaydinta saxda ah waxay yaraysaa khasaaraha waxayna ilaalisaa tayada.

Suuq-geynta Galleyda

Suuq-geyntu waa tallaabada ugu dambeysa ee go'aamisa faa'iidada beeraleyga. Ka hor iibinta, ogow qiimaha suuqa, goobaha wax lagu iibiyo, iyo xilliyada qiimuhu sareeyo. Hubi in galleydu tahay mid nadiif ah, si fiican loo qalajiyey, oo aan lahayn cayayaan ama wasakh. Haddii aad haysato meel kaydin wanaagsan, waxaad sugi kartaa xilliga uu qiimuhu kordho. Waxa kale oo aad ka faa'iidaysan kartaa suuqyada deegaanka, ganacsatada jumlada, warshadaha, iyo suuq-geynta casriga ah sida WhatsApp Business iyo Facebook.

Gunaanad

Beerashada galleyda oo guulaysata waxay ku dhisan tahay isku xirka dhammaan marxaladaha wax soo saarka. Laga bilaabo fahamka carrada iyo diyaarinteeda, xulashada abuur tayo leh, waraabinta iyo bacriminta habboon, xakamaynta haramaha iyo cayayaanka, ilaa goosashada, kaydinta, iyo suuq-geynta, tallaabo kasta waxay saameyn toos ah ku leedahay tayada iyo tirada dalagga. 

Beeraleyda adeegsada farsamooyin casri ah, qorsheyn wanaagsan, iyo maamul hufan waxay kordhin karaan wax-soo-saarkooda iyo faa'iidadooda, iyagoo sidoo kale ka qayb qaadanaya sugnaanta cuntada iyo horumarinta dhaqaalaha.

Popular posts from this blog

Bulshada Soomaaliyeed

Impacts of Climate Change in Somalia

Deforestation